محمد مهدى ملايرى

136

تاريخ و فرهنگ ايران ( فارسى )

آبهاى پنهانى بينجامد خود نيز داستانى دارد كه هرچند از مقدمهء همين ترجمهء فارسى هم مىتوان تا حدى بدان دست يافت ، ولى چون به سبب تصرّفى كه در نقل مقدمهء اصلى شده ابهامى بر آن سايه افكنده براى رفع ابهام بهتر آن دانسته شد كه همان مقدمهء اصلى ، كه مترجم فارسى آن را « با اندكى تصرف » از مجلّهء الدراسات الادبية نقل كرده ، « 1 » عينا از همان مجلّه و بدون تصرّف در اين‌جا نقل شود . * * * دربارهء مجلهء دو زبانى الدراسات الادبيه و علت تأسيس آن در كرسى زبان و ادبيات فارسى دانشگاه لبنان در جلد اول همين كتاب به تفصيل سخن رفته ( ص 85 - 89 ) آنچه در اين‌جا به مناسبت ذكر آن مجله در مقدمهء اين ترجمه گفتنى مىنمايد اين است كه چون يكى از هدفهاى آن مجله معرّفى دانشمندان ايرانىتبار بود ، كه به علتهاى مختلف هويّتى مجعول يافته و با هويت اصلى خود ناشناخته مانده‌اند از اين‌رو تحقيقاتى هم كه با تشويق آن مجلّه به وسيلهء محققانى در اين زمينه‌ها به عمل مىآمد به همان زبان كه نوشته مىشد ( فارسى يا عربى ) در آن مجله به چاپ مىرسيد و خلاصهء آن به زبان ديگر ترجمه مىشد . تحقيق مربوط به كرجى هم از همين مقوله بود . اصل مقاله كه مفصل‌تر از معمول هم بود به همان زبان اصلى يعنى عربى در مجله به چاپ رسيد ولى مقدمهء فارسى آن كه از حد يك خلاصه‌اى كوتاه فراتر رفت خود به شكل مقاله‌اى جداگانه درآمد . زيرا اهميت مطالبى كه در آن مطرح شده بود و به ويژه آنچه دربارهء رفع اشتباه در نسبت كرجى و بازگشت هويت اصلى او و همچنين كتاب « انماط المياه الخفيّه » او ، كه از لحاظ تاريخ علوم ايرانى منبعى گرانبها است ، اقتضا داشت كه همهء اين مطالب به فارسى هم نوشته شود ، بدين اميد كه علاقه‌مندان به احياء آثار علمى و تاريخى فرهنگ ايران در معرفى بيشتر اين دانشمند ايرانى نوشناخته و ترجمه آثار او به فارسى گامهاى ديگرى

--> ( 1 ) . استخراج آبهاى پنهانى - تأليف ابو بكر محمد بن الحسن الحاسب الكرجى ، ترجمهء حسين خديوجم ، چاپ دوم ، تهران 1373 ، ص 12 .